فروش مال غیر چیست ؟ بررسی ابعاد کیفری و حقوقی جرم بر اساس قانون

فروش مال غیر چیست ؟ بررسی ابعاد کیفری و حقوقی جرم بر اساس قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا،اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367،به مجازات کلاهبردار یعنی حبس از یک تا هفت سال و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده و رد مال به صاحبش محکوم می شود و اگر مرتکب از کارکنان دولت باشد به انفصال ابد از خدمات دولتی نیز محکوم خواهد شد.

تعریف فروش مال غیر
فروش مال غیر یکی از جرایم مهم حقوقی و کیفری در نظام حقوقی است. این جرم زمانی محقق می‌شود که شخصی مالی را که مالک آن نیست — اعم از مال منقول یا غیرمنقول — بدون اجازه مالک واقعی به دیگری منتقل کند. این عمل در حقوق ایران نوعی کلاهبرداری خاص محسوب می‌شود، زیرا عنصر فریب و ورود ضرر به مالک اصلی در آن وجود دارد.
ارکان جرم فروش مال غیر
برای تحقق این جرم سه رکن اصلی باید وجود داشته باشد:
رکن قانونی
مبنای قانونی این جرم «قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر» است که انتقال مال متعلق به دیگری را جرم دانسته و برای آن مجازات تعیین کرده است.
رکن مادی
عمل فیزیکی انتقال یا فروش مال. این انتقال می‌تواند از طریق:
تنظیم سند عادی
تنظیم سند رسمی
یا حتی قولنامه انجام شود.
رکن معنوی
سوءنیت مرتکب؛ یعنی شخص بداند مال متعلق به او نیست و با این حال آن را منتقل کند.
شرایط تحقق جرم
برای اینکه عمل فروش مال غیر جرم محسوب شود، شرایط زیر لازم است:
مال متعلق به دیگری باشد.
فروشنده مالک یا نماینده قانونی مالک نباشد.
انتقال با قصد فریب انجام شود.
مالک اصلی از انتقال بی‌اطلاع باشد.
اگر شخصی تصور کند مالک است (مثلاً به اشتباه در ارث)، سوءنیت ندارد و جرم محقق نمی‌شود.
مجازات فروش مال غیر
طبق قوانین کیفری:
مرتکب به مجازات حبس محکوم می‌شود.
باید مال یا معادل آن را به مالک بازگرداند.
ممکن است جزای نقدی نیز اعمال شود.
در برخی پرونده‌ها، رویه‌های قضایی صادره از سوی در تشخیص قصد مجرمانه نقش تعیین‌کننده دارند.
مسئولیت خریدار
خریدار در دو حالت بررسی می‌شود:
خریدار با حسن نیت:
اگر نداند فروشنده مالک نیست، مجرم محسوب نمی‌شود و می‌تواند برای استرداد پول خود اقدام کند.
خریدار با سوءنیت:
اگر بداند مال متعلق به فروشنده نیست، شریک جرم محسوب می‌شود.
تفاوت فروش مال غیر با معاملات فضولی
معامله فضولی در حقوق مدنی معامله‌ای است که شخص بدون اجازه مالک انجام می‌دهد، اما:
اگر مالک بعداً اجازه دهد، معامله صحیح می‌شود.
در فروش مال غیر، عنصر کیفری و قصد مجرمانه وجود دارد و جرم محسوب می‌شود.
نحوه اثبات جرم
برای اثبات این جرم معمولاً مدارک زیر بررسی می‌شود:
اسناد مالکیت
استعلام از
شهادت شهود
قرارداد یا مبایعه‌نامه
راه‌های پیشگیری
برای جلوگیری از گرفتار شدن در این جرم (به‌عنوان خریدار یا فروشنده):
حتماً اصالت سند مالکیت بررسی شود.
معامله در دفاتر رسمی انجام گیرد.
استعلام ثبتی گرفته شود.
از معامله با وکالت‌نامه‌های مشکوک خودداری شود.
نکات مهم حقوقی
حتی انتقال سهم مشاع بدون اجازه شریک می‌تواند مصداق فروش مال غیر باشد.
انتقال مال توقیف‌شده یا در رهن نیز در برخی موارد مشمول این عنوان کیفری می‌شود.
مرور زمان در این جرم بسته به شرایط پرونده متفاوت است.

جمع‌بندی:
فروش مال غیر جرمی است که هم جنبه حقوقی و هم کیفری دارد و به دلیل آثار مالی و اجتماعی آن، قانون‌گذار برخورد سختی با مرتکبان در نظر گرفته است. آگاهی از مقررات و بررسی دقیق اسناد قبل از هر معامله، بهترین راه پیشگیری از گرفتار شدن در این جرم است.